โครงสร้างคอนกรีตเสริมเหล็กที่อยู่ใกล้ทะเลหรือสัมผัสน้ำกร่อยเสื่อมสภาพเร็วกว่าโครงสร้างในแผ่นดินอย่างชัดเจน ไม่ใช่เพราะคอนกรีตอ่อนแอ แต่เพราะสภาพแวดล้อมเต็มไปด้วยสารที่กัดกร่อนทั้งคลอไรด์และซัลเฟต การเลือกคอนกรีตที่ออกแบบมาสำหรับสภาพนี้ตั้งแต่ต้นจึงถูกกว่าการซ่อมในภายหลังมาก

น้ำทะเลทำลายคอนกรีตอย่างไร

ในน้ำทะเลมีซัลเฟตอยู่ประมาณ 10% ของสารที่ละลายทั้งหมด แต่มีคลอไรด์สูงถึงประมาณ 90% ตัวเลขนี้บอกลำดับความสำคัญได้ชัดเจนว่า คลอไรด์คือตัวการหลักที่ต้องป้องกัน ส่วนซัลเฟตเป็นตัวการรองที่ทำให้เนื้อคอนกรีตเสื่อมสภาพ

คลอไรด์จะซึมเข้าสู่เนื้อคอนกรีตในรูปคลอไรด์อิสระ เมื่อไปถึงเหล็กเสริมจะทำลายชั้นฟิล์มป้องกันบนผิวเหล็กและทำให้เกิดสนิม สนิมเหล็กมีปริมาตรใหญ่กว่าเหล็กเดิม จึงดันคอนกรีตที่หุ้มอยู่ให้แตกร้าวและหลุดร่อน เป็นวงจรที่ทำให้หน้าตัดเหล็กลดลงจนโครงสร้างรับน้ำหนักไม่ไหว

ส่วนซัลเฟตและแมกนีเซียมไอออนจะทำปฏิกิริยากับส่วนประกอบของคอนกรีต ทำให้เกิดสารที่ขยายตัวและทำลายโครงสร้างภายในเนื้อคอนกรีต ผลคือผิวร่อนและกำลังอัดลดลงเมื่อเวลาผ่านไป

ปูนซีเมนต์ประเภทที่ 5 คือคำตอบหลัก

คอนกรีตที่ใช้ในงานใกล้น้ำทะเลควรผสมด้วยปูนซีเมนต์ประเภทที่ 5 ซึ่งมีปริมาณไตรแคลเซียมอะลูมิเนต (C3A) ต่ำ ปูนประเภทนี้ถูกออกแบบมาให้ต้านทานซัลเฟตได้ดีกว่าปูนประเภททั่วไป และเมื่อใช้ร่วมกับวัสดุปอซโซลานจะช่วยลดการซึมผ่านของคลอไรด์เข้าสู่เนื้อคอนกรีตได้อีกทาง

การลดอัตราส่วนน้ำต่อวัสดุประสานเป็นอีกปัจจัยที่สำคัญไม่แพ้ชนิดปูน เพราะคอนกรีตที่ทึบน้ำกว่าจะต้านทานการซึมของคลอไรด์ได้ดีกว่า โดยทั่วไปแนะนำให้อัตราส่วนน้ำต่อวัสดุประสานไม่เกิน 0.40-0.45

คอนกรีตทนน้ำทะเลต้องมีคุณสมบัติอะไร

คุณสมบัติสิ่งที่ต้องทำ
ทนทานต่อคลอไรด์ใช้ปูนที่มี C3A เหมาะสมและลดการซึมผ่านของน้ำ
จับยึดคลอไรด์ได้ดีผสมวัสดุปอซโซลานเพื่อเพิ่มความสามารถในการจับคลอไรด์
ทนทานต่อแมกนีเซียมซัลเฟตทำคอนกรีตให้ทึบน้ำและลดปริมาณแคลเซียมไฮดรอกไซด์ด้วยปฏิกิริยาปอซโซลาน
ทนทานต่อแรงกระแทกของคลื่นเพิ่มกำลังอัดและเลือกขนาดมวลรวมให้เหมาะกับการขัดสี
ป้องกันเหล็กเสริมเพิ่มระยะหุ้มเหล็กและควบคุมรอยแตกร้าวที่ผิว

ระยะหุ้มเหล็กและกำลังอัดที่ต้องเพิ่ม

ในสภาพแวดล้อมชายทะเล ระยะหุ้มเหล็กต้องมากกว่าค่ามาตรฐานสำหรับงานในแผ่นดินอย่างน้อย 15-25 มิลลิเมตร เช่น คานและเสาที่ปกติใช้ 30-40 มิลลิเมตร ควรเพิ่มเป็น 50 มิลลิเมตรขึ้นไป และพื้นควรเพิ่มจาก 20-30 เป็น 40 มิลลิเมตร

ด้านกำลังอัด ควรใช้ค่าไม่ต่ำกว่า 280 ksc สำหรับโครงสร้างหลัก และอาจต้องเพิ่มขึ้นอีกหากโครงสร้างอยู่ในโซนน้ำขึ้นน้ำลงซึ่งเปียกสลับแห้งตลอดเวลา เพราะโซนนี้เป็นบริเวณที่คลอไรด์สะสมเข้มข้นที่สุดและเหล็กเสริมเสี่ยงที่สุด

รอยแตกร้าวคือจุดอ่อนที่สุด

คอนกรีตที่ดีที่สุดก็ปกป้องเหล็กไม่ได้ถ้ามีรอยแตกร้าวกว้างพอให้ความชื้นเข้าไปถึงเหล็ก ดังนั้นการควบคุมรอยต่อ การตัดรอยต่อให้ทันเวลา และการบ่มให้ครบกำหนดจึงเป็นส่วนหนึ่งของงานคอนกรีตทนทะเล ไม่ใช่เรื่องแยกออกไป

รอยแตกเล็ก ๆ ขนาด 0.2-0.3 มิลลิเมตรอาจดูไม่น่ากังวลในงานทั่วไป แต่ในงานชายทะเลรอยขนาดนี้สามารถเป็นทางเข้าของคลอไรด์ได้อย่างมีนัยสำคัญ

การบ่มและการตรวจสอบภายหลัง

การบ่มอย่างน้อย 7 วันช่วยให้คอนกรีตได้กำลังอัดและความทึบน้ำตามที่ออกแบบ ซึ่งเป็นเกราะป้องกันแรกของเหล็กเสริม หลังเปิดใช้งานควรตรวจผิวคอนกรีตปีละครั้งเพื่อหาสัญญาณสนิม ซึม หรือร่อนก่อนที่ความเสียหายจะลุกลาม

สรุป

คอนกรีตที่ต้องสัมผัสน้ำทะเลต้องออกแบบต่างจากคอนกรีตทั่วไป เพราะน้ำทะเลมีคลอไรด์สูงถึงประมาณ 90% ของสารละลายทั้งหมด ซึ่งเป็นสาเหตุหลักที่ทำให้เหล็กเสริมเป็นสนิม แนวทางที่ใช้ได้ผลคือใช้ปูนซีเมนต์ประเภทที่ 5 ที่มี C3A ต่ำ ผสมวัสดุปอซโซลาน ลดอัตราส่วนน้ำต่อวัสดุประสานให้ไม่เกิน 0.40-0.45 เพิ่มระยะหุ้มเหล็กอีก 15-25 มิลลิเมตร ใช้กำลังอัดตั้งแต่ 280 ksc ขึ้นไป และควบคุมรอยแตกร้าวพร้อมบ่มให้ครบกำหนด