ลูกหนุน (Spacer) ประเภทและข้อควรรู้ก่อนใช้งานในงานคอนกรีตเสริมเหล็ก
ลูกหนุน (Spacer) คืออุปกรณ์สำคัญในงานคอนกรีตเสริมเหล็ก ทำหน้าที่กำหนดระยะหุ้มเหล็ก (Concrete Cover) ให้ถูกต้องตามแบบวิศวกรรม บทความนี้จะพาทำความรู้จักประเภทของลูกหนุน ทั้งลูกหนุนปูน ลูกหนุนโลหะ และลูกหนุนพลาสติก พร้อมข้อดีข้อเสีย วิธีการเลือกใช้ให้เหมาะสมกับโครงสร้าง และระยะหุ้มเหล็กมาตรฐานสำหรับงานก่อสร้างแต่ละประเภท
ลูกหนุน (Spacer) คืออะไร?
ลูกหนุน (Spacer) คืออุปกรณ์ที่ใช้ในงานคอนกรีตเสริมเหล็ก มีหน้าที่หนุนหรือรองรับเหล็กเสริมให้อยู่ในตำแหน่งที่ถูกต้องตามแบบวิศวกรรม โดยเฉพาะอย่างยิ่งการกำหนดระยะหุ้มเหล็ก (Concrete Cover) ซึ่งคือระยะห่างจากผิวเหล็กเสริมถึงผิวด้านนอกของคอนกรีต
กำหนดระยะหุ้มเหล็ก
ทำให้เหล็กเสริมอยู่ห่างจากผิวคอนกรีตตามมาตรฐาน
ป้องกันการขยับ
ยึดเหล็กเสริมให้อยู่กับที่ระหว่างเทคอนกรีต
ประเภทของลูกหนุนตามวัสดุ
ลูกหนุน (Spacer) แบ่งตามวัสดุที่ใช้ผลิตและเป็นที่แพร่หลาย แบ่งเป็น 3 ประเภทหลัก ดังนี้:
ลูกหนุนปูน
นิยมใช้มากที่สุด เหมาะสมกับการใช้งานทั่วไป
ลูกหนุนโลหะ
เหมาะสำหรับจัดตำแหน่งเหล็กเสริมช่วงใน
ลูกหนุนพลาสติก
น้ำหนักเบา แต่ต้องระวังการขยายตัว
ลูกหนุนปูน (Concrete Spacer)
ลูกหนุนปูน เป็นลูกหนุนที่นิยมใช้และเหมาะสมกับการใช้งานมากที่สุดในงานคอนกรีตเสริมเหล็ก เนื่องจากมีความเข้ากันได้ดีกับคอนกรีต
ข้อกำหนดที่ถูกต้อง
ลูกหนุนปูนต้องมีกำลังอัดสูงกว่าคอนกรีตที่เท เช่น หากเทคอนกรีตผสมเสร็จกำลังอัด 240 ksc ลูกหนุนต้องมีกำลังอัดมากกว่า 240 ksc
สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยง
การใช้ปูนก่อ + ทราย เอามาปั้นทำลูกหนุนเอง ซึ่งไม่ถูกต้อง เนื่องจากปูนทรายรับแรงอัดได้ไม่มาก อาจทำให้โครงสร้างเสียหายได้
ข้อควรรู้เกี่ยวกับลูกหนุนปูน
- เข้ากันได้ดีกับคอนกรีต ไม่เกิดปฏิกิริยาเคมี
- มีกำลังอัดสูงหากผลิตอย่างถูกต้อง
- ห้ามใช้ลูกหนุนที่ทำจากปูนทรายธรรมดา (ปูนก่อ) เพราะกำลังอัดต่ำ
- ควรซื้อลูกหนุนจากผู้ผลิตที่ได้มาตรฐาน
ลูกหนุนโลหะ (Metal Spacer)
ลูกหนุนโลหะ เหมาะสำหรับใช้จัดตำแหน่งเหล็กเสริมช่วงในของคอนกรีต เช่น ใช้กำหนดตำแหน่งของเหล็กเสริมบน ซึ่งมักเรียกว่า บาร์แชร์ (Bar Chair) หรือ เหล็กตีนกา
โลหะที่เหมาะสม
โลหะที่เหมาะสมที่สุดคือ เหล็กแบบเดียวกับที่ใช้เสริมแรงคอนกรีต เพื่อป้องกันปัญหาการเกิดสนิมเนื่องจากปฏิกิริยาเคมี
โลหะที่ควรหลีกเลี่ยง
ควรระวังการใช้โลหะต่างชนิดกัน เพราะอาจส่งผลให้เหล็กเป็นสนิมได้ โดยเฉพาะอลูมิเนียมและสแตนเลสสตีล
ลูกหนุนพลาสติก (Plastic Spacer)
ลูกหนุนพลาสติก เป็นอีกทางเลือกหนึ่งที่มีน้ำหนักเบาและไม่เป็นสนิม แต่มีข้อควรระวังที่สำคัญ:
ข้อควรระวังที่สำคัญ
ต้องคำนึงถึงเรื่องการขยายตัวที่มีค่าต่างกันกับคอนกรีตอย่างมาก ซึ่งอาจทำให้เกิดการปริ-แตกร้าวได้ ถ้าไม่จำเป็นจริงๆ ควรหลีกเลี่ยงการใช้ ลูกหนุนคอนกรีตจะเหมาะสมกว่า
ข้อดีและข้อเสียของลูกหนุนพลาสติก
ข้อดี:
- น้ำหนักเบา ขนย้ายง่าย
- ไม่เป็นสนิม
- ราคาถูก
ข้อเสีย:
- ค่าการขยายตัวแตกต่างจากคอนกรีต
- อาจทำให้เกิดการแตกร้าวได้
- ไม่แนะนำให้ใช้ในงานโครงสร้างหลัก
ระยะหุ้มเหล็กมาตรฐานสำหรับโครงสร้างทั่วไป
ข้อแนะนำเบื้องต้นสำหรับการใช้งานสำหรับโครงสร้างทั่วไป (ไม่มีไอกรด ไอด่าง ไอเกลือจากทะเล ฟอสเฟตต่างๆ) สามารถใช้ระยะหุ้มเหล็กดังนี้:
| ประเภทโครงสร้าง | สภาพแวดล้อม | ระยะหุ้มเหล็กที่แนะนำ (มม.) |
|---|---|---|
| ฐานรากและตอม่อ | สัมผัสดิน | 50 (ต้องติดตั้งแบบหล่อ ห้ามเทโดยใช้ดินเป็นแบบ) |
| คาน-เสา | บริเวณที่มีความชื้น (เช่น ดาดฟ้า) | 40 |
| คาน-เสา | บริเวณไม่ชื้น | 30 |
| พื้น | บริเวณไม่ชื้น | 20 |
ข้อแนะนำในการเลือกลูกหนุนให้เหมาะกับงาน
หลักการเลือก
- เลือกตามระยะหุ้ม: เลือกลูกหนุนที่มีขนาดตรงตามระยะหุ้มที่วิศวกรกำหนด
- เลือกตามประเภทงาน: งานทั่วไปใช้ลูกหนุนปูน งานเหล็กช่วงในใช้บาร์แชร์
- เลือกตามกำลังอัด: ลูกหนุนปูนต้องมีกำลังอัดสูงกว่าคอนกรีตที่เท
- หลีกเลี่ยงของไม่มีมาตรฐาน: ไม่ใช้ลูกหนุนที่ทำเองจากปูนทราย
ตารางเลือกลูกหนุนตามระยะหุ้ม
| ระยะหุ้ม (มม.) | งานที่เหมาะ | ประเภทลูกหนุนแนะนำ |
|---|---|---|
| 20-25 | พื้นภายใน | ลูกหนุนปูน |
| 30-35 | คาน-เสาบริเวณไม่ชื้น | ลูกหนุนปูน |
| 40-50 | คาน-เสาบริเวณชื้น, ฐานราก | ลูกหนุนปูน หรือ บาร์แชร์ |
Checklist การใช้ลูกหนุน
- เลือกลูกหนุนให้มีขนาดตรงตามระยะหุ้ม
- ลูกหนุนปูนต้องมีกำลังอัดสูงกว่าคอนกรีต
- ห้ามใช้ลูกหนุนที่ทำจากปูนทรายธรรมดา
- ลูกหนุนโลหะต้องเป็นเหล็กชนิดเดียวกับเหล็กเสริม
- ห้ามให้ลูกหนุนโลหะติดแบบหล่อ
- หลีกเลี่ยงลูกหนุนพลาสติกในงานโครงสร้างหลัก
สรุปและข้อแนะนำ
สรุปสาระสำคัญ
- ลูกหนุน (Spacer) แบ่งเป็น 3 ประเภทหลัก: ลูกหนุนปูน, ลูกหนุนโลหะ, ลูกหนุนพลาสติก
- ลูกหนุนปูน นิยมใช้มากที่สุด ต้องมีกำลังอัดสูงกว่าคอนกรีตที่เท
- ลูกหนุนโลหะ เหมาะสำหรับเหล็กเสริมช่วงใน (บาร์แชร์) ต้องใช้เหล็กชนิดเดียวกับเหล็กเสริม
- ลูกหนุนพลาสติก ควรหลีกเลี่ยงเพราะการขยายตัวต่างจากคอนกรีต อาจทำให้แตกร้าว
- ระยะหุ้มเหล็กมาตรฐาน: ฐานราก 50 มม., คาน-เสาบริเวณชื้น 40 มม., คาน-เสาไม่ชื้น 30 มม., พื้น 20 มม.
ข้อแนะนำสำหรับผู้ใช้งาน
- เลือกลูกหนุนให้เหมาะกับประเภทโครงสร้างและระยะหุ้มที่กำหนด
- ไม่ใช้ลูกหนุนที่ทำเองจากปูนทราย เพราะกำลังอัดต่ำ
- ลูกหนุนโลหะต้องไม่ติดแบบหล่อ ป้องกันการเกิดสนิม
- หลีกเลี่ยงลูกหนุนพลาสติกในงานโครงสร้างหลัก
- ตรวจสอบระยะหุ้มเหล็กก่อนเทคอนกรีตทุกครั้ง
PoonMix กับงานคอนกรีตเสริมเหล็กคุณภาพ
PoonMix ไม่เพียงแต่ส่งมอบคอนกรีตผสมเสร็จคุณภาพสูงเท่านั้น เรายังให้ความรู้เกี่ยวกับงานคอนกรีตทุกด้าน รวมถึงอุปกรณ์สำคัญอย่างลูกหนุน (Spacer) เพื่อให้ผู้รับเหมาและเจ้าของโครงการสามารถควบคุมคุณภาพงานคอนกรีตได้อย่างถูกต้อง ปลอดภัย และได้มาตรฐาน สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมหรือสั่งซื้อคอนกรีตได้ที่ PoonMix ทุกช่องทาง
บทความที่เกี่ยวข้อง
ลูกปูน (Concrete Spacer) คืออะไร? ตัวกำหนดระยะหุ้มเหล็กเสริม
ความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับลูกปูน หน้าที่ และผลกระทบหาระยะหุ้มไม่ถูกต้อง
คอนกรีตคืออะไร? ส่วนผสมและประเภทของคอนกรีตผสมเสร็จ
ความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับคอนกรีต ส่วนผสม และประเภทคอนกรีตผสมเสร็จ
คอนกรีตฐานราก: มาตรฐานการออกแบบและการเท
ความรู้เกี่ยวกับคอนกรีตฐานรากและการเทที่ถูกต้อง
ความแข็งแรงของคอนกรีตผสมเสร็จ
ปัจจัยที่มีผลต่อความแข็งแรงของคอนกรีตและการพัฒนากำลังอัด
สรุปประเภทลูกหนุน
- ลูกหนุนปูน นิยมใช้ที่สุด
- ลูกหนุนโลหะ บาร์แชร์
- ลูกหนุนพลาสติก ควรหลีกเลี่ยง
ระยะหุ้มเหล็กมาตรฐาน
- ฐานราก/ตอม่อ: 50 มม.
- คาน-เสา (ชื้น): 40 มม.
- คาน-เสา (ไม่ชื้น): 30 มม.
- พื้น (ไม่ชื้น): 20 มม.
สิ่งที่ควรรู้
- ห้ามใช้ลูกหนุนปูนทรายทำเอง
- ห้ามให้ลูกหนุนโลหะติดแบบหล่อ
- หลีกเลี่ยงลูกหนุนพลาสติก
สอบถามข้อมูลเพิ่มเติม
หากท่านมีข้อสงสัยเกี่ยวกับลูกหนุนหรือต้องการสั่งซื้อคอนกรีตผสมเสร็จคุณภาพสูง
ติดต่อ PoonMixต้องการสั่งซื้อคอนกรีตผสมเสร็จ หรือคำนวณคิวปูนสำหรับหน้างาน?
ทีมงาน PoonMix พร้อมจัดส่งคอนกรีตมาตรฐานจากโรงงานเครือข่ายทั่วประเทศ รวดเร็ว ตรงเวลา
หมวดหมู่บทความอื่นๆ ที่น่าสนใจ
โครงสร้างและประติมากรรมปูนซีเมนต์
โครงการที่ใช้คอนกรีต ปูนซีเมนต์ผสมเสร็จ โครงการใหญ่ โครงการอ้างอิง
อ่านบทความในหมวดนี้เครื่องจักร เครื่องมือ คอนกรีต
เครื่องจักร และเครื่องมือสำหรับงานคอนกรีต สำหรับการเทคอนกรีตต่างๆ ผลิตคอนกรีตสำเร็จรูป ชิ้นส่วนเครื่องจักรปูนผสมเสร็จ Equipment For Concrete
อ่านบทความในหมวดนี้เทคโนโลยีคอนกรีต
เทคโนโลยีคอนกรีต การแก้ไขปัญหาคอนกรีต ระบุปัญหาพร้อมหาสาเหตุ การแก้ไขคอนกรีต
อ่านบทความในหมวดนี้เทคนิคการใช้งาน
เทคทิค การต่อเติม การเลือกวัสดุ แบบบ้าน งานก่อสร้างขนาดใหญ่ แนวทางการก่อสร้าง
อ่านบทความในหมวดนี้คุณภาพคอนกรีต ภาษาช่าง ศัพท์ช่าง
คุณภาพคอนกรีต ภาษาช่าง พูดจางานช่าง ค่ายุบตัว กำลังอัด
อ่านบทความในหมวดนี้คอนกรีตพิมพ์ลาย
คอนกรีตพิมพ์ลาย สร้างลวดลายคอนกรีต เทคนิค รูปแบบ ความเข้าใจเรื่องคอนกรีตพิมพ์ลาย
อ่านบทความในหมวดนี้